অৰুণাচল-অসম সীমান্ত আৰু নামচাই ঘোষণা সন্দৰ্ভত এক ব্যাখ্যামূলক আলোচনা। 

Image Courtesy: The Indian Express

পাতনি

এই আলোচনাত অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মাজত দীৰ্ঘদিনীয়া সীমা বিবাদ, ইয়াৰ আঁৰৰ ঐতিহাসিক কাৰণ আৰু ২০২২ চনৰ নামচাই ঘোষণাৰ (Namsai Declaration)তাৎপৰ্যক ইয়াৰ সমাধানৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰয়াস হিচাপে এক  ৰূপৰেখা দাঙি ধৰা হৈছে।

১/ প্ৰসংগঃ অসম-অৰুণাচল প্ৰদেশ সীমা বিবাদ

অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ সীমা ৮০৪.১ কিলোমিটাৰ। এই বিবাদ মূলতঃ এই সীমান্তৰ ১২৩খন গাঁৱৰ আশে-পাশে সৃষ্টি হৈছে। ৰাজ্য হিচাপে অৰুণাচল প্ৰদেশ (তেতিয়া উত্তৰ-পূব সীমান্ত সংস্থা – নেফা নামেৰে জনাজাত) অসমৰ পৰা সৃষ্টি হোৱাৰ সময়ৰ পৰাই মতানৈক্যৰ সৃষ্টি হৈছে। 

মূল ঐতিহাসিক পটভূমি:

ঔপনিৱেশিক যুগ (১৮৭৩-১৯১৫): ইংৰাজে সীমান্তৰ পাহাৰ (অৰুণাচল)ৰ পৰা সমভূমি (অসম) পৃথক কৰিবলৈ “অভ্যন্তৰীণ ৰেখা”(Inner Line) প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল।

১৯৫১ চনৰ বদলি (The Core Issue): স্বাধীনতাৰ লগে লগে অসমৰ প্ৰথম মুখ্যমন্ত্ৰী গোপীনাথ বৰদলৈৰ নেতৃত্বত গঠন কৰা এখন সমিতিয়ে নেফাৰ পৰা (বৰ্তমান অৰুণাচল) পাদদেশৰ “ভৈয়াম” এলেকাৰ ৩,৬৪৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ ভূমি অসমলৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ পৰামৰ্শ আগবঢ়ায়। অৰুণাচল প্ৰদেশে দীৰ্ঘদিন ধৰি এই পদক্ষেপ স্বেচ্ছাচাৰী আৰু স্থানীয় জনজাতীয় নেতাৰ পৰামৰ্শ নোলোৱাকৈ কৰা বুলি দাবী কৰি আহিছে।

ৰাজ্যত্ব আৰু আইনী যুঁজ (Statehood & Legal Battle -১৯৮৭-২০০৬): ১৯৮৭ চনত যেতিয়া অৰুণাচল ৰাজ্য হিচাপে পৰিগণিত হয়, তেতিয়া এই অঞ্চলসমূহ ঘূৰাই অনাৰ দাবী জনায়। এখন ত্ৰিপাক্ষিক সমিতি (১৯৭৯-৮৪) অৰুণাচলৰ দ্বাৰা নাকচ হোৱাৰ ফলত অসমে ১৯৮৯ চনত উচ্চতম ন্যায়ালয়ত এক গোচৰ ৰুজু কৰে।

স্থানীয় সীমা আয়োগ (২০০৬)(Local Boundary Commission): উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ইয়াৰ সমাধানৰ বাবে এখন আয়োগ নিযুক্তি দিছিল, যিয়ে ২০১৪ চনত নিজৰ প্ৰতিবেদন দাখিল কৰিছিল যদিও কোনো ঐক্যমতত উপনীত হোৱা নাছিল।

২) নামছাই ঘোষণা(The Namsai Declaration ) (১৫ জুলাই, ২০২২)

ই হৈছে অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ড০ হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পেমা খাণ্ডুৱে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ নামছাইত স্বাক্ষৰিত এক ঐতিহাসিক চুক্তি। ইয়াৰ প্ৰধান লক্ষ্য আছিল আলোচনা আৰু “দিয়া আৰু লোৱা”(Give and Take) নীতিৰ জৰিয়তে বিবাদিত গাঁৱৰ সংখ্যা হ্ৰাস কৰা।

নামছাই ঘোষণাৰ মূল বিষয়:

বিবাদ সীমিত কৰা: নতুন আৰু সৰু সৰু বিবাদ যোগ কৰি যোৱাতকৈ ২০০৭ চনত অৰুণাচলে দাবী কৰা ১২৩খন গাঁৱত বিবাদ সীমিত কৰিবলৈ দুয়োখন ৰাজ্যই সন্মতি প্ৰকাশ কৰে।

সংখ্যা হ্ৰাসঃ এই ঘোষণাৰ জৰিয়তে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতামূলক গাঁৱৰ সংখ্যা ১২৩খনৰ পৰা ৮৬খনলৈ সীমিত কৰা হৈছে।

তাৎক্ষণিক সহমতঃ ৩৭ খন গাঁৱৰ ওপৰত দুয়োপক্ষই চুক্তিত উপনীত হয়।

ক) অৰুণাচলৰ সাংবিধানিক সীমাৰ ভিতৰত থকা ২৮খন গাঁও ইয়াৰ লগত থাকিব লাগিছিল।

খ) ৩ খন গাঁও, যাৰ বাবে অৰুণাচলে দাবী প্ৰত্যাহাৰ কৰিছিল, সেইকেইখন অসমৰ লগত থাকিব লাগিছিল।

গ) অসমত অৱস্থিত হ’ব নোৱাৰা ৬ খন গাঁও অৰুণাচলৰ লগত থাকিব লাগিছিল।

আঞ্চলিক সমিতিঃ ১২খন আঞ্চলিক সমিতি (অৰুণাচলৰ ১২খন জিলা আৰু অসমৰ সংশ্লিষ্ট জিলাক সামৰি) গঠন কৰি বাকী ৮৬খন গাঁৱৰ যৌথ পৰীক্ষণ কৰা হৈছিল।

পুনৰ সংহতিৰ ভিত্তি: ১৯৬০ চনৰ উচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন ত্ৰিপাক্ষিক সমিতিৰ সীমাৰেখাক পুনৰ সংহতিৰ ভেটি হিচাপে লোৱা হৈছিল।

৩/ পৰৱৰ্তী উন্নয়ন (২০২৩ আৰু ইয়াৰ পাছৰ)

নামছাই ঘোষণাৰ পাছতে ২০২৩ চনৰ ২০ এপ্ৰিলত নতুন দিল্লীত কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহৰ উপস্থিতিত আনুষ্ঠানিক বুজাবুজি চুক্তি স্বাক্ষৰিত হয়। ফলত ১২৩খন গাঁৱৰ ভিতৰত ৭১খন গাঁৱৰ সন্দৰ্ভত বিবাদসমূহ কাৰ্যকৰীভাৱে সমাধান কৰা হয়।

বৰ্তমানৰ অৱস্থা:

ক) চূড়ান্ততা:- দুয়োখন ৰাজ্যই ১২৩খন গাঁৱৰ সন্দৰ্ভত ২০২৩ চনৰ বুজাবুজি চুক্তিখন “পূৰ্ণ আৰু চূড়ান্ত” বুলি একমত হৈছে, ভৱিষ্যতে কোনো নতুন দাবীৰ জন্ম নোহোৱাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছে।

খ) বাকী থকা বিষয়সমূহ:- প্ৰশাসনিক সুবিধা আৰু স্থানীয় আৱেগৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি “দিয়া আৰু লোৱা” নীতিৰ অধীন অঞ্চলসমূহৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি সীমা সমাধানৰ বাবে আঞ্চলিক সমিতিসমূহে কাম অব্যাহত ৰাখিছে।

৪/ শেহতীয়া পৰিস্থিতি

ক) ৰাজনৈতিক ইচ্ছাশক্তি: দুয়োখন ৰাজ্যতে বিজেপি চৰকাৰ আছে। মতাদৰ্শগত বাধা হ্ৰাস পাইছে আৰু তাতোকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ’ল কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ পৰা বিশেষকৈ কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহৰ পৰা “দিয়া আৰু লোৱা”ৰ বাবে প্ৰবল হেঁচা আছে।

খ) আদালতৰ বাহিৰত নিষ্পত্তি: উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ দীঘলীয়া, বিতৰ্কিত ৰায়ৰ বাবে অপেক্ষা কৰাৰ পৰিৱৰ্তে দুয়োখন ৰাজ্যই প্ৰত্যক্ষ আৰু তৃণমূল পৰ্যায়ৰ আলোচনাৰ পথ বাছি লৈছে।

গ) উন্নয়নৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াঃ সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ শান্তি আৰু উন্নয়নৰ বাবে এই সংকল্পক অতি প্ৰয়োজনীয় বুলি ধৰা হৈছে।

উপসংহাৰঃ

দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজৰ দীৰ্ঘদিনীয়া এই সমস্যা সাম্প্ৰতিক সময়ত কিছু পৰিমানে হ’লেও সমাধানৰ পথলৈ আহিছে বুলি ক’ব পৰা যায়। ইয়াৰ ফলত দুয়োখন ৰাজ্যৰে সীমান্তৱৰ্তী জনতাই অধিক শান্তি আৰু সুস্থিৰ এখ পৰিবেশ লাভ কৰিব বুলি আশা কৰিব পাৰি।

যদি আপুনি সন্দেহজনক অনুভৱ কৰা যিকোনো তথ্য, ৰেকৰ্ডিং, ফটো, ভিডিঅ’ লাভ কৰে,সেইবোৰ আমাৰ হোৱাটছএপ নম্বৰলৈ ফৰৱাৰ্ড কৰিব পাৰে (+91 904 905 3770)। আমি তথ্যগত বিৱৰণসহ অনুসন্ধান কৰিম আৰু প্ৰকাশ কৰিম। আমাৰ দৈনিক আপডেটবোৰো চাবস্ক্ৰাইব কৰক।

 যদি আপুনি সামাজিক মাধ্যমত আমাক অনুসৰণ কৰিব বিচাৰে:

ফেচবুক | টুইটাৰ | ইনষ্টাগ্ৰাম | গুগল নিউজ চেনেল | হোৱাটছএপ